Nauka Przyroda Technologie

Streszczenie. W pracy przedstawiono wyniki badań nad zróżnicowaniem uziarnienia w glebach płowych zaciekowych wytworzonych z glin zwałowych na obszarze Wielkopolski. Językowate zacieki i diagnostyczny poziom glossic są jednym z kryteriów klasyfikacji gleb płowych zaciekowych. W celu wyjaśnienia powstawania językowatych zacieków materiału z poziomów eluwialnych wzięto pod uwagę dwie hipotezy: 1) języki powstają w wyniku fizycznego przemieszczania się materiału z poziomu eluwialnego w jamkach i kanałach glebowych; 2) perkolująca woda powoduje wymywanie frakcji ilastej z górnej granicy poziomu argillic i z językowatych stref uprzywilejowanego przepływu znajdujących się w tym poziomie. Analizowane gleby płowe zaciekowe z obszaru wszystkich trzech faz zlodowacenia bałtyckiego miały podobną morfologię poziomu glossic, mimo że fazę leszczyńską i fazę krajeńską dzieli wiek depozycji osadów rzędu trzech tysięcy lat. Uziarnienie językowatych zacieków wyizolowanych z poziomu glossic było zbliżone do uziarnienia poziomów eluwialnych. W językowatym materiale była zredukowana szczególnie zawartość frakcji iłu drobnego. Wyniki uzyskane z analizy wskaźników uziarnienia w poszczególnych profilach glebowych wskazują na to, że zróżnicowanie uziarnienia w poziomach eluwialnych, zaciekowych i iluwialnych powstało na skutek procesu lessivage. Obserwowana w profilach homogeniczność we frakcjach glebowych większych od 0,2 mm wskazuje na to, że wzrost językowatych zacieków w obrębie poziomu argillic jest wynikiem wymycia frakcji ilastej z powierzchni agregatów glebowych. Przedstawione w niniejszej pracy wyniki badań przemawiają za wyborem hipotezy drugiej, dotyczącej powstawania językowatych zacieków w glebach płowych.