Nauka Przyroda Technologie

Streszczenie. Stopień Brzeg Dolny wybudowano w 1958 roku. Składa się on z pięcioprzęsłowego jazu, elektrowni wodnej i śluzy. Przepływy do 240 m³/s są wykorzystywane przez turbiny elektrowni wodnej. Większe przepływy są przepuszczane przez jaz ruchomy. W czasie eksploatacji zbiornika na górnym stanowisku stopnia pojawił się półwysep osadów, który zmniejszył jego współczynnik wydatku o około 15-30%. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku w dolnej części zbiornika pojawiły się również wyspy o długości od 300 do 900 m. Przyczyną ich powstania była sedymentacja rumowiska drobnoziarnistego. Pokryły się one szybko roślinnością (krzewy, wysokie trawy) o wysokości ok. 4 m. Wyspy są przedmiotem zainteresowania ekologów, natomiast z punktu widzenia hydrotechniki ograniczają one przepustowość koryta Odry. W latach osiemdziesiątych XX wieku stwierdzono istnienie trzech dużych wybojów poniżej stopnia, o maksymalnej głębokości 12,5 m. Dodatkowo poniżej stopnia wystąpiła intensywna erozja liniowa, tj. stopniowe pogłębianie odcinka Odry, przeciętnie 6,2 cm/rok. W 1961 roku erozja liniowa dochodziła do 308 km biegu Odry, a dzisiaj sięga miejscowości Ścinawa (332 km). Zjawisko jest źródłem znacznej komplikacji dla żeglugi, gdyż w ciągu sezonu żeglugowego głębokości są zbyt małe dla barek o nośności 800 Mg. Stopień wpływa również niekorzystnie na dolinę, przy czym powyżej stopnia występuje podtopienie doliny wywołane piętrzeniem, a poniżej stopniowe jej osuszanie.